जिवंत माती — शेतीचे भांडवल

माती केवळ आधार नाही — जिवंत समुदाय आहे: सूक्ष्मजीव, गांडूळ, मुळांची जाळी, सेंद्रिय कण. हे भांडवल पुढच्या हंगामासाठी ठेवायचे असते.

रासायनिक खतांची सवय कधीकधी तात्पुरते उत्पादन देते, पण रचना व जिवाणू कमी करू शकते. कंपोस्ट, पालापाचोळा, मिश्र पीक आणि हंगामी विश्रांती मातीला परत श्वास देतात.

खिल्लारासारख्या देशी पशूंचे शेण–गोमूत्र चक्रही मातीशी जोडलेले असते — विक्रीची जाहिरात नव्हे, तर चक्राची आठवण.

वाचा: मातीचे आरोग्य, पशू–पीक.